- Advertisement -

Shakespeare’e Dair Her Şey

Shakespeare'in 401'nci Ölüm Yıldönümü

123

William Shakespeare, İngiliz şair, oyun yazarı ve oyuncudur.

(26 Nisan 1564 – 23 Nisan 1616)

İngilizce dilinde yazan en büyük yazar ve dünyanın en seçkin drama yazarı olarak kabul edilmektedir. Sıklıkla İngiltere’nin ulusal şairi ve “Avon’un Ozanı” olarak anılır.

 

Günümüze ulaşan eserleri, bazı ortaklaşa yazılanlarla birlikte 38 oyun, 154 sone, iki uzun öykü şiir ve birkaç diğer kaynağı belirsiz şiirlerden oluşur.

Oyunları bütün büyük dillere çevrildi ve diğer bütün oyun yazarlarından daha çok sergilendi.

 

Shakespeare Stratford-upon-Avon’da doğdu ve büyüdü.

 

18 yaşında, Anne Hathaway ile evlendi.

 

3 çocuğu oldu: Susanna, ve ikizler Hamnet ile Judith.

 

1585 ile 1592 arası, Londra’da bir aktör, yazar ve Lord Chamberlain’s Men (sonraki adı King’s Men) adında bir tiyatro şirketinin sahibi olarak başarılı bir kariyere başladı.

Ölmeden 3 yıl önce 1613’te, 49 yaşındayken Stratford’da emekli olarak görüldü.

 

Shakespeare bilinen eserlerinin çoğunu 1589 ile 1613 yıllarında üretti.

İlk oyunları çoğunlukla komedi ve tarihîydi, bu türlerle 16. yüzyıl sonunda kültür ve sanatın zirvesine yükseldi. Daha sonra 1608’e kadar trajedilere yöneldi, İngilizce’nin en iyi ürünlerinden bazıları kabul edilen Hamlet, Kral Lear, Othello, ve Macbeth‘i bu dönemde yazdı. Son aşamasında, dram olarak da bilinen trajikomedilerini yazdı, ve diğer oyun yazarlarıyla işbirliği yaptı.

 

Oyunlarının birçoğu hayatı boyunca değişik kalitede ve doğrulukta basında yayınlandı.

 

1623’te, Shakespeare’in iki arkadaşı ve aktör dostu John Heminges ve Henry Condell, şimdi Shakespeare‘in olduğu bilinen iki eser dışındaki tüm dramatik eserlerini içeren bir derleme baskıyı, Birinci Folyo‘yu yayınladı. Önsözü Ben Jonson‘ın bir şiiriydi, şiirde ileri görüşle Shakespeare için “bir döneme değil, tüm zamanlara ait” şeklinde bahsedilmiştir.

 

1606–1607’den sonra, Shakespeare daha az oyun yazdı ve 1613’ten sonra hiçbiri ona atfedilmedi.

 

 

Son üç oyununu, King’s Men’in oyun yazarı olan John Fletcher ile ortak yazdığı tahmin edilmektedir.

 

Shakespeare yaşadığı zamanda saygın bir şair ve oyun yazarıydı.

Ama ünü 19. yüzyıla kadar günümüzdeki yüksekliğine erişmedi. Özellikle romantikler, Shakespeare’in dehasını çok beğenmiş ve Victoria döneminde yaşayanlar Shakespeare’e George Bernard Shaw‘ın “bardolatry” (Shakespeare hayranlığı) olarak tabir ettiği bir hürmetle tapmışlardır. 20. yüzyılda, eserleri bilim ve tiyatrodaki yeni akımlar tarafından defalarca benimsendi ve yeniden keşfedildi. Oyunları bugün popülerliğini büyük ölçüde sürdürmektedir ve sürekli olarak incelenmekte, sergilenmekte ve tüm dünyada farklı kültürel ve politik bağlamlarda yeniden yorumlanmaktadır.

 

Shakespeare 23 Nisan 1616’da öldü ve karısı ile iki kızı tarafından yaşatıldı.

Shakespeare ölümünden iki gün sonra Holy Trinity Kilisesine gömülmüştür. Taş levha ile oyulan kitabesi, kilisenin 2008’deki restorasyonu süresince özenle kaçınılan kemiklerinin yer değiştirmesi durumuna karşı mezarını örten bir lanet içerir:

Good frend for Iesvs sake forbeare,
To digg the dvst encloased heare.
Bleste be ye man yt spares thes stones,
And cvrst be he yt moves my bones.

Güzel arkadaş, İsa aşkına bir dur da sakın,
Eşmeden örtüsünü üstümdeki toprağın.
Bu taşları koruyan her kim olursa kutsansın,
Kemiklerimi yerinden oynatana ise lanetler yağsın.

 

William Shakespeare’in Oyunları

Shakespeare’in kayıtlı ilk eserleri, tarihsel drama rağbeti süresince 1590’ların başında yazdığı III. Richard ve üç bölümlük VI. Henry‘dir. Shakespeare’in oyunlarının tarihini belirlemek zordur, yine de metinlerinin çalışmaları Titus Andronicus, Yanlışlıklar Komedisi, Hırçın Kız ve Veronalı İki Centilmen‘in Shakespeare’in ilk dönemine ait olabileceğini göstermektedir.

Shakespeare’in sıkı bir olaylar dizisi ve belirgin komik sekanslar içeren ilk klasik ve İtalyan tarzı komedileri, 1950’lerin ortasında yerini en büyük komedilerinin romantik havasına bıraktı. Bir Yaz Gecesi Rüyası romantizmin, peri büyülerinin, ve komik kaba sahnelerin nükteli bir karışımıdır.

Shakespeare’in bir sonraki komedisi, aynı derecede romantik olan Venedik Taciri, kindar bir Yahudi tefeci olan Shylock‘un, Elizabeth dönemi zihniyetini yansıtan ama modern izleyiciye uygunsuz görünebilecek betimlemesini içerir.

Kuru Gürültü‘nün nüktesi ve kelime oyunu, Size Nasıl Geliyorsa‘nın etkileyici kırsal dekoru ve Onikinci Gece‘nin enerjik cümbüşü, Shakespeare’in büyük komedi serisini tamamlar.

Neredeyse tamamı manzum şekilde yazılan lirik tarzdaki II. Richard‘dan sonra, 1590 sonlarındaki tarihi oyunlarında (IV. Henry, Bölüm 1 ve Bölüm 2, V. Henry) Shakespeare nesir komedi ortaya koydu. Komik ve ciddi, nesir ve şiir sahneler arasında ustalıkla geçiş yaparken ve olgun çalışmalarının öykü çeşitliliğine ulaşırken, karakterleri daha karışık ve hassas bir hale geldi.

Bu dönem iki trajediyle başlar ve sonlanır: cinsellikle yüklü gençlik, aşk ve ölümün ünlü romantik trajedisi Romeo ve Juliet ve dramın yeni bir türünü tanıtan—Plutarkhos‘un eseri Paralel Yaşamlar‘ın 1579 Thomas North çevirisine dayalı Julius Caesar.

17. yüzyılın başlarında, Shakespeare “problem oyunlar” olarak anılan Kısasa Kısas, Troilus ve Cressida, Sonu İyi Biterse ve en iyi bilinen trajedilerinden birkaçını yazdı. Pek çok eleştirmen Shakespeare’in en iyi trajedilerinin sanatının doruk noktasını temsil ettiğine inanır.

Shakespeare’in en ünlü trajedilerinden biri olan Hamlet‘in hayalî kahramanı, özellikle “Olmak ya da olmamak; bütün mesele bu” şeklinde başlayan ünlü tiradı ile, büyük olasılıkla diğer bütün Shakespeare karakterlerinden daha fazla tartışıldı. Ölümcül kusuru tereddüt olan içe dönük Hamlet’in aksine, sonraki trajediler olan Othello ve Kral Lear’ın kahramanlarının sonunu getiren hızlı karar hatalarıdır. Shakespeare trajedilerinin olaylar dizisi sıklıkla, düzeni altüst eden ve kahramanla sevdiklerini yıkan bu tür ölümcül hata veya kusurlar üzerinde döner.

Othello‘da, kötü adam Lago Othello’nun cinsel kıskançlığını, onu seven karısını öldürdüğü noktaya sürükler.

Kral Lear‘da, yaşlı kral güçlerinden vazgeçerek trajik hatayı yapar, böylelikle Gloucester Kontuna yapılan işkenceye ve kör edilmesine, Lear’ın en küçük kızı Cordelia’nın ise cinayetine yol açan olayları başlatır. Eleştirmen Frank Kermode’a göre, “oyun ne iyi karakterlerine ne de izleyicilerine zulmünden hiçbir rahatlama sunmaz”.

Shakespeare trajedilerinin en kısası ve yoğunu olan Macbeth‘te, adil kralı öldürmek ve tahtı ele geçirmek için, kontrol edilemez bir hırs Macbeth’i ve karısı Lady Machbeth‘i, ancak kendi suçluluk duyguları onları da yok edinceye kadar kışkırtır. Bu oyunda, Shakespeare trajik yapıya doğaüstü bir öge ekler.

Son önemli oyunları olan Antonius ve Kleopatra ve Coriolanus, Shakespeare’in en güzel şiirlerinden bazılarını içerir, şair ve eleştirmen T. S. Eliot tarafından Shakespeare’in en başarılı trajedileri sayılmaktadır.

Son döneminde, Shakespeare drama ya da trajikomediye yöneldi ve işbirliğiyle yazdığı Perikles, Sur Prensi‘nin yanı sıra üç önemli oyunu daha tamamladı: Cymbeline, Kış Masalı ve Fırtına. Trajediler kadar kasvetli olmayan bu dört oyun, 1590lardaki komedilerden daha ciddi bir tonda yazılmıştır, ama uzlaşma ve olası trajik hataların bağışlanması ile biterler.

Bazı yorumcular bu ruh halindeki değişimi Shakespeare’de daha sakin bir bakış açısının kanıtı olarak görmüşlerdir, ama belki de sadece zamanın tiyatral modasını yansıtmaktadır. Shakespeare günümüze ulaşan iki oyun üzerinde daha, büyük olasılıkla John Fletcher ile işbirliği yapmıştır: VIII. Henry ve İki Soylu Akraba.

 

 

İfade Bırak
  • Fascinated
  • Happy
  • Sad
  • Angry
  • Bored
  • Afraid

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.